🏖️ Đặt Tour 30/4 Có Phải Lãng Phí?

Không ai nói thẳng ra đâu.

Nhưng nếu bạn đọc đủ nhiều bài về tài chính cá nhân, xem đủ nhiều video về FIRE (Financial Independence, Retire Early), tham gia đủ nhiều group đầu tư… bạn sẽ dần dần hấp thụ một niềm tin ngầm rất đáng suy nghĩ.

Tour 30/4 là lãng phí. Nhà hàng ngon là xa xỉ. Vé máy bay về thăm ba mẹ là khoản "có thể cắt." Thậm chí ly cà phê Starbucks cũng không dám mua uống 😅.

Mình gọi đây là tối ưu hóa quá mức ngụy trang thành kỷ luật.

Nghe có vẻ bạn đang có trách nhiệm với tiền lắm. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, nhiều người tối ưu hóa quá mức không phải vì họ kỷ luật. Mà vì họ sợ. Sợ tương lai bất định. Sợ không đủ tiền. Sợ lỡ một bước là hỏng cả kế hoạch. Và khi sợ, người ta hay làm một thứ: kiểm soát mọi thứ có thể kiểm soát được, trong đó có chi tiêu.

Cái đó không phải tự do tài chính. Đó là lo âu được đặt tên lại cho nghe sang hơn thôi 😬.

Và đây là lúc mình muốn kể bạn nghe một chuyện.

Mình sống ở Toronto, cách Việt Nam nửa vòng trái đất. Mỗi năm mình tốn khoảng $10.000 để đưa cả nhà về thăm gia đình dịp Tết, để cô Moon được gặp ông bà nội ngoại, cô chú cậu dì, được nghe tiếng Việt, được hiểu mình là người Việt Nam.

Mình biết con số đó nghe lớn. Và mình cũng biết sẽ có người tính nhẩm ngay: "$10.000 mỗi năm, DCA vào S&P 500 trong 15 năm, với lãi kép 10%/năm thì ra khoảng… $320.000."

Đúng. Phép tính đó chính xác hoàn toàn.

Nhưng mình muốn hỏi ngược lại: $320.000 đó mua được gì mà $10.000 năm nay không mua được?

Nó không mua được cái khoảnh khắc cô Moon nhào vô lòng ông bà ở sân bay Tân Sơn Nhất. Không mua được bữa cơm chiều có đủ ba thế hệ ngồi chung một bàn. Không mua được việc con mình lớn lên biết mình từ đâu đến. Không mua được cảnh cô í ngồi ngắm đám vịt bơi trong buổi chiều quê.

Những thứ đó không có trên bảng Excel nào hết.

Mình không hối hận. Dù một giây. 💪

Và khoa học đồng ý với mình, không phải mình tự bào chữa đâu nhé 😆

Giáo sư tâm lý Thomas Gilovich tại ĐH Cornell đã dành hơn 20 năm nghiên cứu câu hỏi: “tiền mua hạnh phúc tốt nhất bằng cách nào?” Ông và các cộng sự theo dõi hàng nghìn người, đo mức độ hạnh phúc theo thời gian thực bằng cách nhắn tin ngẫu nhiên để hỏi cảm xúc lúc đó.

Kết luận rõ ràng:

Lý do thú vị lắm. Cái điện thoại bạn mua 3 tháng trước giờ đã "vô hình" rồi. Bộ quần áo lấp lánh bạn hào hứng tuần trước giờ thành bình thường. Não người thích nghi cực nhanh với thứ mình sở hữu, cái này gọi là hedonic adaptation. Hôm đầu cầm đồ mới thì phê, tuần sau thì bình thường, tháng sau thì đã ngó nghiêng thứ khác rồi 🤪.

Còn chuyến đi biển cùng gia đình năm ngoái? Bạn vẫn nhớ. Vẫn kể lại được chi tiết. Thậm chí càng nhớ lại càng thấy vui hơn lúc đang đi, vì não người có xu hướng lọc bỏ phần khó chịu và giữ lại phần đẹp trong ký ức.

Gilovich gọi đây là lý do trải nghiệm trở thành một phần danh tính của bạn. Chiếc điện thoại thì không. Bạn nói "mình là người hay đi du lịch cùng gia đình," không ai nói "mình là người có iPhone 17 Pro Max."

Mình hay nghĩ về cuộc sống giàu có theo 3 chữ F:

Tiền chỉ nằm trong Freedom thôi, và Freedom chỉ là một trong ba. Người chạy theo tối ưu hóa Freedom đến mức bỏ quên Family và Fitness không phải đang sống tốt hơn. Họ đang sống lệch.

Và đây chính là thứ cộng đồng tài chính cá nhân ít khi nhắc tới: RichLife không phải về việc có nhiều tiền nhất. Mà là về việc dùng tiền đúng chỗ để sống đủ đầy nhất.

Dịp 30/4 này bạn đang đi đâu? Mình ở Toronto, không có ngày nghỉ này đâu 😭. Mình đang ngồi viết newsletter và ghen tị với tất cả mọi người 😄.

Câu hỏi đúng không phải "chi bao nhiêu là đủ?" mà là "mình đang phân bổ tiền đúng thứ tự chưa?"

Mình không nói bạn cứ xài thoải mái rồi tính sau. Cái đó là tự an ủi bản thân, không phải quản lý tài chính. Bạn cần một hệ thống để vừa đầu tư đều đặn vừa tận hưởng cuộc sống mà không thấy tội lỗi.

Quy tắc 50/30/20 không phải công thức mới, nhưng ít người áp dụng đúng tinh thần của nó.

Nghe đơn giản. Nhưng có một lỗi sai phổ biến mà hầu hết mọi người mắc phải.

Họ để phần 20% đầu tư ở cuối.

Tức là xài 50% nhu cầu thiết yếu xong, xài 30% cho bản thân xong, còn lại mới đầu tư. Kết quả: tháng nào cũng "hết rồi, tháng sau bù." Tháng sau cũng vậy. Năm sau cũng vậy 😮‍💨.

Cách đúng là ngược lại hoàn toàn. Ngày nhận lương, việc đầu tiên là chuyển 20% sang tài khoản đầu tư hoặc tiết kiệm, tự động, trước khi bạn kịp "thấy" số tiền đó. Phần còn lại mới là tiền để sống.

Khi làm vậy, một thứ kỳ diệu xảy ra: bạn sẽ không còn cảm giác tội lỗi khi xài 30% nữa. Vì bạn biết phần quan trọng đã được lo rồi.

Ví dụ cụ thể nếu bạn thích số thật.

Thu nhập 20 triệu/tháng. 20% đầu tư là 4 triệu, chuyển đi mua tài sản ngay ngày lương. 30% cho khoản không bắt buộc là 6 triệu/tháng, tức 72 triệu/năm.

Ngân sách cho chuyến 30/4 của bạn? Hoàn toàn nằm trong đó nếu bạn để dành đều đặn hằng năm.

Cái bẫy không phải là bạn xài quá tay. Cái bẫy là bạn chưa lên kế hoạch cho những khoản xài lớn từ trước, nên khi chi thì cảm giác như đang phá vỡ một thứ gì đó. Cảm giác đó tạo ra cảm giác tội lỗi.

Một cảnh báo nhỏ trước khi kết.

30% là trần, không phải là mức thấp nhất nhé. Nếu bạn đang xài hết 30% rồi lấn thêm sang 20% thì đó mới là vấn đề thật sự cần giải quyết.

Và nếu bạn đang giữ được 20% đầu tư đều đặn và đang băn khoăn có nên đặt tour 30/4 không thì câu trả lời của mình là: đặt đi.

Bạn đã làm đúng rồi. Đừng tự keo kiệt với bản thân nhé 😉.

Đây là một vài thứ mình đã trải nghiệm tuần vừa rồi và những suy nghĩ đang xảy ra trong đầu mình (nếu bạn tò mò 😁).

Theo như một nghiên cứu thì rõ ràng là Family và Fitness quan trọng cho hạnh phúc hơn tiền rất nhiều á.

Tuy nhiên, một sự thực không thể chối là người có nhiều tiền dễ hạnh phúc hơn người ít tiền nhé (dễ hơn không có nghĩa là 100% là vậy nha). Cho nên, cày kiếm tiền vẫn là việc nên làm 😁.

Nếu bạn nghĩ là kiếm được nhiều tiền sẽ hạnh phúc thì xem video này nhé. Giai đoạn mình trầm cảm nhất là lúc mình kiếm được nhiều tiền nhất á (Nếu như 100 triệu/tháng lúc 27 tuổi được xem là nhiều 😉).

❓Câu hỏi từ @Tammie: anh có thể chia sẻ vài rủi ro hoặc khuyết điểm của chiến lược trung bình giá DCA không ạ?

💡Mình: câu hỏi hay nè, làm mình cũng phải đi tìm hiểu vì mình đang không thấy nó có vấn đề gì với tình hình của mình.

Nhưng thật ra nó có một số điểm cần lưu ý:

Tóm lại là có nhiêu đó, nhưng tựu chung thì mình thấy toàn là khuyết điểm nhỏ, không đáng để xem xét việc không DCA 😁.

❓Câu hỏi từ @Milu: em có 1 vấn đề thắc mắc, cụ thể em có 4200 USD tiền mặt, và ngân hàng tại VN KHÔNG CÓ lãi suất cho gửi đô. Mục tiêu của em là muốn lượng tiền đô của mình không bị mất giá theo thời gian (nếu như tính theo lạm phát bên Mỹ) và có thể sinh lời (rất rất rất ít thôi cũng được!). Em có nên đổi từ đô sang hết tiền việt và đầu tư chứng chỉ quỹ không? (vì em cảm thấy cách này hơi cấn cấn). Em cảm ơn anh đã đọc và hi vọng được anh cho ý kiến.

💡Mình: Cấn chỗ nào ta? Nhiều tiền quá nên cấn hả 🤣?

Nếu là mình thì mình sẽ làm vậy, vì bạn đang giữ tiền ko lãi là tiền đang mất giá vì lạm phát USD.

Nếu bạn có tầm nhìn đầu tư từ 5 năm trở lên thì đầu tư chứng chỉ quỹ mở hay ETF ở VN đều ổn cả. 10-15%/năm là rất tốt chứ không ít đâu nhé.

Nhưng hi vọng là bạn đã có quỹ khẩn cấp và trả hết nợ (nếu có) trước khi đầu tư hén.

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.