Trong số này

🍳 Cái Chảo Rẻ
💰 55.000 Năm Lương
🎮 Game Tài Chính Quốc Dân

Bạn đã từng săn sale thì chắc chắn từng bị cái này. Chưa từng săn sale cũng bị luôn nhé.

🌟 Điều Hay Tuần Này

Bx đầu 🐮 của mình mới đi Nhật về (tại sao gọi là đầu 🐮 thì là một bí ẩn khác), và từ hôm đó tự nhiên thấy đồ ở Toronto rẻ hẳn.

Đang ngồi lướt costco tự nhiên cảm thán sao cái chảo tính mua trước giờ mà giá luôn thấy mắc lại rẻ bất ngờ. Trong khi giá vẫn như vậy nhé.

Một người bạn của mình cũng bị y chang sau khi mua một chiếc xe tương đối mắc tiền. Mua xe xong thì mấy món trước giờ thấy mắc, giờ không còn thấy mắc nữa.

Nếu bạn cũng từng thấy "ủa sao giờ cái gì cũng rẻ" ngay sau một khoản chi lớn, thì bài này dành cho bạn 😉.

Vậy lúc đó não mình đang làm gì? Và cảm giác "rẻ" này làm hại mình, hay cũng có lúc giúp mình?

🧠 Não mình không biết giá, nó chỉ biết so sánh

Trong đầu mình không có sẵn bảng giá kiểu "một cái chảo đáng bao nhiêu" đâu. Não đoán giá bằng cách so với con số nó mới thấy gần nhất.

Hiện tượng này gọi là hiệu ứng mỏ neo (anchoring). Con số lọt vào đầu trước sẽ thành cái mỏ neo, và mọi phán đoán sau đó bị kéo về phía nó. Đầu mình vừa quen với mấy con số lớn của chuyến đi, nên giá cái chảo đứng cạnh mấy con số đó thì thấy nhỏ xíu.

Năm 1981, hai nhà tâm lý học Tversky và Kahneman hỏi người tham gia: nếu lái xe 20 phút qua chi nhánh khác thì được giảm $5, bạn có đi không?

Món đang định mua

Được giảm

Số người chịu lái 20 phút

Giá $15

$5

68%

Giá $125

$5

29%

Cùng 5 đô, cùng 20 phút lái xe. Chỉ khác cái mỏ neo đứng kế bên.

Mỏ neo vô lý cỡ nào não cũng nhận. Ở một thí nghiệm khác, sinh viên MIT được bảo ghi hai số cuối của mã số an sinh xã hội (giống số CCCD bên mình), rồi trả giá một chai rượu vang. Nhóm có hai số cuối lớn nhất trả trung bình khoảng 28 đô. Nhóm có hai số cuối nhỏ nhất chỉ trả khoảng 9 đô, tức chênh nhau hơn 3 lần.

Giá chai rượu được quyết bằng số CCCD. Rõ ràng chả liên quan méo gì cả 😅.

💸 Mặt xấu: "So với cái kia thì nhằm nhò gì"

Cảm giác "rẻ" nguy hiểm nhất là ngay sau một khoản chi lớn, vì lúc đó mình đang có sẵn một cái mỏ neo to đùng ngay bên cạnh.

Ở mình hay gặp mấy cảnh như vầy:

  • Mua xe 800 triệu xong thì phim cách nhiệt, camera hành trình, bọc ghế da, món nào cũng chỉ "vài triệu, so với cái xe thì có là bao"

  • Đặt nhà hàng tiệc cưới mấy trăm triệu rồi thì thêm vài bàn, đổi qua gói hoa xịn hơn, kiểu "lỡ rồi làm cho đẹp luôn"

  • Mua nhà xong thì nội thất cứ thế lên dần một bậc, vì "vậy mới xứng nhà của bố"

Chuyện này có tên riêng từ năm 1769. Nhà triết học Pháp Denis Diderot được tặng một cái áo choàng đỏ rất đẹp. Mặc vào xong, ông nhìn quanh và thấy cái ghế rơm, cái bàn, mấy bức tranh trong phòng sao mà cũ kỹ quá. Thế là ông thay hết món này tới món khác cho xứng với cái áo. Ông viết lại: "Mình từng là chủ của cái áo cũ, giờ thành nô lệ của cái áo mới."

Giờ người ta gọi đó là hiệu ứng Diderot: một món đồ mới kéo theo cả chuỗi chi tiêu "cho xứng". Hiệu ứng mỏ neo làm từng khoản thấy nhỏ, còn hiệu ứng Diderot làm mình muốn mua thêm. Hai cái này đi chung với nhau thì thủng ví.

Còn một cái mỏ neo ít ai để ý: dòng "thanh toán tối thiểu" trên sao kê thẻ tín dụng.

Năm 2009, nhà nghiên cứu Neil Stewart (Đại học Warwick, Anh) đưa cho 413 người cùng một tờ sao kê dư nợ 435 bảng Anh, rồi hỏi họ sẽ trả bao nhiêu:

  • Sao kê có ghi mức tối thiểu 5,42 bảng: trung bình trả 99 bảng

  • Sao kê không ghi dòng đó: trung bình trả 175 bảng

  • Bỏ con số tối thiểu đi thì số tiền trả tăng khoảng 70%

Stewart ước tính chỉ riêng việc in con số tối thiểu đó có thể làm tiền lãi tăng gấp đôi. Một con số nhỏ xíu, đặt đúng chỗ, là đủ kéo cả người lẫn ví đi theo.

Vậy mấy khoản "thấy rẻ" đó thật ra đáng bao nhiêu? Giả sử sau mỗi đợt chi lớn bạn dễ dãi hơn một chút, trung bình 500 nghìn mỗi tháng. Nếu số tiền đó được đầu tư với lợi nhuận 10%/năm, sau 20 năm bạn sẽ có khoảng 360 triệu, trong khi tiền bỏ vào chỉ có 120 triệu.

Một cái chảo thì không sao. Nhưng 365 cái "chảo" là chuyện khác 😅.

✨ Mặt tốt: Tự chọn mỏ neo trước khi người khác chọn giùm

Cái chảo thấy rẻ là nhờ một mỏ neo tình cờ. Nhưng mỏ neo cũng có thể là thứ mình tự đặt, và lúc đó nó làm việc cho mình.

Mỏ neo xấu

Mỏ neo tốt

Ai đặt

Hoàn cảnh hoặc người bán

Chính mình, đặt trước

Ví dụ

Giá chiếc xe, dòng thanh toán tối thiểu

Giá thị trường, mức tiết kiệm cố định

Kết quả

Thấy rẻ nên chi thêm

Giữ mình đi đúng hướng

Đây là 5 chỗ mỏ neo tốt giúp được bạn.

🏷️ Khi bán đồ hay đàm phán giá: nói con số trước

Năm 1987, hai nhà nghiên cứu Northcraft và Neale cho dân môi giới bất động sản (trung bình 9 năm kinh nghiệm) đi xem cùng một căn nhà và định giá nó. Thứ duy nhất khác nhau là giá niêm yết họ được đưa:

  • Thấy giá niêm yết 119.900 USD: định giá trung bình khoảng 114.000 USD

  • Thấy giá niêm yết 149.900 USD: định giá trung bình khoảng 129.000 USD

Cùng một căn nhà mà định giá chênh nhau gần 15.000 USD. Dân chuyên nghề còn bị neo, nói gì người mua bình thường.

Nên khi bán xe cũ, cho thuê nhà hay deal lương, bạn nói con số trước thì giá cuối thường bị kéo về phía bạn. Các nghiên cứu về đàm phán cũng thấy vậy: người bán ra giá trước thì giá chốt thường cao hơn. Chỉ có một điều kiện: bạn phải biết giá thị trường trước đã. Nói đại một con số là tự neo mình vào chỗ thiệt 😅.

🛒 Khi đi mua: tra giá trước khi bước vô tiệm

Người bán lúc nào cũng có sẵn mỏ neo cho bạn: giá gốc gạch ngang, "giá thị trường 2 triệu nay chỉ còn 990 nghìn". Bạn tra giá ở vài chỗ trước khi đi, thì con số trong đầu bạn là giá thật, chứ không phải giá người bán muốn bạn nhớ.

💰 Khi tiết kiệm: neo một con số cao ngay từ đầu

Năm 2001, Madrian và Shea nghiên cứu một công ty ở Mỹ tự động cho nhân viên mới tham gia 401(k) (tài khoản hưu trí trừ thẳng từ lương), với mức mặc định 3% lương. Kết quả là 76% người được tự động đăng ký giữ nguyên đúng con số 3% đó.

Mức mặc định là bao nhiêu thì phần lớn người ta giữ bấy nhiêu, vì ít ai quay lại sửa.

Bạn có thể dùng chuyện này cho mình: đăng ký đầu tư định kỳ, cho tiền trừ ngay ngày lương về. Chọn con số cao hơn một chút ngay lần đầu, vì sau đó chính bạn cũng sẽ lười sửa như 76% kia 😆.

💳 Khi trả thẻ tín dụng: neo vào toàn bộ dư nợ

Quay lại thí nghiệm của Stewart. Tỷ lệ người trả hết dư nợ gần như y nhau, có hay không có dòng tối thiểu cũng khoảng 55%. Người đã quyết sẵn "trả hết" thì dòng tối thiểu không kéo được họ.

Cài tự động thanh toán toàn bộ dư nợ sao kê là xong, cái mỏ neo xấu kia hết tác dụng.

🍳 Khi mua đồ xài lâu: neo vào giá mỗi lần dùng

Giả sử bạn nấu mỗi ngày:

  • Chảo 300 nghìn, hư sau 1 năm: khoảng 820 đồng một lần nấu

  • Chảo 1 triệu, xài được 5 năm: khoảng 550 đồng một lần nấu

Khi so bằng giá mỗi lần dùng thì cái chảo mắc hóa ra lại rẻ hơn. Đây mới là kiểu "thấy rẻ" có cơ sở.

Nói gọn là ai cũng bị neo hết. Chỉ khác nhau ở chỗ neo do mình chọn hay do người khác chọn giùm.

🛠️ 3 cách giữ ví sau một khoản chi lớn

1️⃣ Tự hỏi mình một câu đơn giản thôi:

❝

Nếu hôm qua thấy món này, mình có mua không?

"Hôm qua" ở đây là lúc chưa mua xe, chưa đi chơi, chưa có cái mỏ neo mới. Nếu câu trả lời là không thì cảm giác "rẻ" đang nói thay cho bạn rồi.

2️⃣ Đổi giá ra giờ làm. Lương 15 triệu một tháng thì mỗi giờ làm đáng khoảng 85 nghìn. Bộ phim cách nhiệt 6 triệu là khoảng 70 giờ làm, gần 9 ngày đi làm. Nghe vậy là hết thấy "có vài triệu" liền.

3️⃣ Sau khoản chi lớn thì chờ 48 tiếng. Món "rẻ" nào phát sinh thêm thì đợi 2 ngày rồi mới mua, và tiền phải lấy từ ô Không Bắt Buộc của tháng đó, đừng lấy từ ô Làm Giàu.

Hi vọng lần tới thấy cái gì cũng rẻ, bạn nhớ hỏi lại xem cái mỏ neo của mình đang nằm ở đâu nhé 😉.

Nếu bạn có đứa bạn vừa mua xe xong mà cứ rủ bạn đi sắm đồ cho xe, forward email này cho nó nhé 🫠

❓ Hỏi Bạn

Mình đang làm một lộ trình 7 bậc để đi tới tự do tài chính. Mỗi bậc có các bước nhỏ cần làm, nội dung cần học và công cụ đi kèm, để ai ở hoàn cảnh nào cũng thấy rõ con đường của mình. Mình muốn hỏi bạn một câu để làm cho tốt nhé. 👇

Trong lộ trình, phần nào bạn cần nhất?

Login or Subscribe to participate

🤫 Mình Đang Có Âm Mưu Gì?

  • 🎮 Game RichLife 101 đang chạy thử. Các bạn trong RLC đang chơi thử game RichLife 101 (tên cũ là 10 YEARS). Đây là game mà mình tham vọng biến thành game tài chính quốc dân cho người Việt. Chơi rồi bạn sẽ được trải nghiệm và học tài chính theo một cách mà mọi thể loại khóa học đều phải hít khói 😤. Mình sẽ giới thiệu game với mọi người trong tháng 12 nghe.

  • 😵 Chạy đua với tháng 11. Mình đang cố làm cho xong hết mấy thứ to lớn của RLC ngay trong tháng 11, để tháng 12 được nghỉ bớt và đi chơi lễ. Mờ mắt mỗi ngày luôn á @.@

  • 🙌 Team RichLife gần như đủ đội hình. Team đằng sau RichLife giờ có thể coi là tương đối hoàn chỉnh. Mình rất vui khi được làm việc với các bạn trẻ, nhiệt tình và giỏi. Có vài bạn mình tuyển dù không hề định tuyển, chỉ vì các bạn chủ động liên lạc với mình kiểu: "a ơi, e làm được cái này nè, e làm cho a chứ a làm gớm quá" (Haha, câu cuối là mình tự thêm vô). Nhưng mình thích mấy bạn như vậy. Nếu bạn cũng có suy nghĩ đó thì cứ email cho mình ở [email protected] hén. Biết đâu đấy 😉

  • 🪜 Thang tự do RichLife sắp ra mắt. Mình đang xây một lộ trình giúp bạn đi tới tự do tài chính. Nó cho bạn biết mình đang đứng ở đâu, làm gì tiếp theo, học cái gì và dùng công cụ gì. Nói chung là cầm tay chỉ việc từng bước một, cho từng người, không nói chung chung. Dự kiến thang sẽ ra mắt trong RLC vào đầu tháng 12. (Nhớ bình chọn ở phần Hỏi Bạn phía trên để mình biết nên làm kỹ phần nào nha 😉)

📺 Video Của Tuần

Ai mà xoắn quẩy khi thị trường nhìn đâu cũng đỏ hoặc mở tài khoản đầu tư ra là thấy thốn thì hãy xem video này để bớt đau nhé. Sai lầm thường là do mình suy nghĩ sai chứ thị trường nó chả có lỗi gì đâu nghe.

😱 Bảng Tin FOMO

❝

💻
Khối ngoại bán ròng 915 tỷ trong tuần, riêng FPT bị xả 892 tỷ. Khối ngoại vừa bấm Ctrl+X với FPT.
Nguồn

❝

🇰🇷
Nhà đầu tư Hàn bắt đáy Nvidia 320 triệu USD, 146.000 người ký "Stand With Jensen". Fan K-pop chuyển qua đu idol ngành chip.
Nguồn

❝

🎯
Chuyên gia dự báo VN-Index có thể lên 2.064 điểm cuối năm. Năm nào chả có dự báo, mà mấy khi trúng.
Nguồn

❝

🦾
SpaceX dùng tay robot bắt gọn tầng trên Starship. Đây là cảm hứng để mình nghĩ đến những thứ lớn lao hơn ấy.
Nguồn

❝

🎮
Không tự viết dòng code nào, chi 20.000 bảng Anh làm game bằng AI. Huy Luong cũng làm game AI mà chả tốn đồng nào.
Nguồn

❝

📱
TikTok Shop bám sát Shopee, thị phần chỉ còn thua 1,7%. Lướt video riết rồi tự nhiên giỏ hàng đầy.
Nguồn

⚡ Đọc Nhanh 1 Phút

🪤 Lãi 44% một năm, người yêu cũng không tin được
Một nhân viên ngân hàng ở Phú Thọ rủ người yêu góp tiền vào "dịch vụ đáo hạn", tức là cho người khác vay ngắn hạn để trả nợ ngân hàng cũ, với lãi 1.200 đồng mỗi triệu mỗi ngày. Tính ra khoảng 44% một năm. Sau 12 ngày, anh này trả 14,4 triệu tiền "lãi" để tạo niềm tin, rồi tổng cộng chiếm gần 1,5 tỷ để trả nợ riêng. Lãi cao bất thường, cộng với mấy kỳ trả lãi đều đặn lúc đầu, là mồi câu kinh điển. Yêu thì yêu, chứ lãi 44% thì đừng tin ai hết nhé 🫠.

🌍 Ngày sale 11/11, món bán chạy là thứ không cầm được
Ở Trung Quốc, Alibaba bán token AI (đơn vị tính lượt dùng AI) trong dịp 11/11, và doanh số tăng 450% so với tháng trước. Một phiên livestream bán hết 50.000 thẻ trong khoảng 10 phút. Trong khi đó, tổng doanh số thương mại điện tử Trung Quốc chỉ tăng khoảng 2,4%. Tiền đang chảy sang mấy gói dịch vụ số trả theo tháng, nên nhớ đưa các khoản này vào ngân sách, vì chúng âm thầm cộng dồn nhanh lắm. 😆.

💰 Một ngày ăn bằng 55.000 năm lương
Ngày 11/11, cổ phiếu VIC tăng 1,32%, và Forbes ghi tài sản ông Phạm Nhật Vượng tăng khoảng 9.900 tỷ đồng, lên 38,5 tỷ USD, đứng hạng 57 thế giới. Riêng VIC đã kéo VN-Index lên gần 5 điểm hôm đó. Tài sản của tỷ phú nằm chủ yếu trong cổ phiếu nên lên xuống từng ngày, và VN-Index cũng dễ bị vài mã lớn kéo đi. Với lương 15 triệu một tháng, mình phải làm khoảng 55.000 năm mới bằng một ngày lời của ổng 🤣.

Nguồn: CafeF, Genk, CafeF

💹 Thị Trường Tuần Qua

🙋 Bạn Hỏi - Mình Trả Lời

❓ Câu hỏi từ @maidettini: Em nên đóng BHXH tự nguyện khoảng 10tr/năm để về già có một khoản lương hưu hay là dùng số tiền đó đầu tư vào etf vn30 thì hơn ạ.

💡 Mình: Câu này anh nghiêng hẳn về đóng BHXH tự nguyện nha. Lý do lớn nhất nằm ở cái thẻ BHYT đi kèm, chứ chưa nói tới lương hưu.

Trước tiên, em hiểu cách tính cái đã. BHXH tự nguyện cho em tự chọn một mức "thu nhập" để làm căn cứ, rồi mỗi tháng em đóng 22% của mức đó. Em đóng 10 triệu một năm, tức khoảng 833 nghìn mỗi tháng, thì tương đương em chọn mức thu nhập khoảng 3,8 triệu (vì 22% của 3,8 triệu là khoảng 833 nghìn). Lương hưu sau này được tính theo mức thu nhập em chọn đó:

  • Đóng đủ 15 năm (nữ) hoặc 20 năm (nam): nhận 45% của 3,8 triệu, khoảng 1,7 triệu mỗi tháng, trọn đời

  • Mỗi năm đóng thêm thì được cộng 2%, tối đa 75%

  • Lúc nhận lương hưu thì em được cấp thẻ BHYT miễn phí, khám chữa bệnh đúng tuyến được chi trả 95%

Cái thẻ BHYT đó mới là thứ đáng tiền nhất. Về già là lúc mình vô bệnh viện nhiều nhất, và chi phí y tế mới là thứ dễ làm cả nhà kiệt sức. Ai biết trước được chuyện gì đâu em. ETF VN30 có thể cho em nhiều tiền hơn trên giấy, nhưng nó không bảo vệ em khi có chuyện. Nên anh sẽ ưu tiên đóng BHXH trước, còn dư thì mới DCA (mua đều đặn mỗi tháng) vào ETF. Có cái sàn rồi mới tính chuyện leo cao, vậy cho chắc ăn 😉.

❓ Câu hỏi từ @Minh Tuấn: Lương em 20 triệu, mỗi tháng gửi về quê cho bố mẹ 5 triệu. Nhiều lúc thấy mình chẳng dư được gì để đầu tư, em có nên giảm phần gửi bố mẹ không anh?

💡 Mình: Trước tiên em hỏi lại mình: vì sao phải gửi về 5 triệu? Khoản đó có giảm bớt được không?

  • Nếu phần lớn là để lo chuyện sức khỏe của bố mẹ, em thử tìm hiểu mua bảo hiểm sức khỏe cho bố mẹ. Đóng một khoản cố định mỗi năm, tới lúc có chuyện thì bảo hiểm gánh bớt, đỡ hơn nhiều so với mỗi tháng gửi về rồi vẫn lo không đủ

  • Nếu bàn với bố mẹ rồi mà vẫn bắt buộc phải gửi đủ 5 triệu thì chịu thôi em. Cứ coi đó là một khoản Bắt Buộc, giống như tiền nhà, rồi đừng nghĩ tới nó nữa

Lúc đó em có 15 triệu để sống, và trong 15 triệu này đã gồm đủ cả ba phần: Bắt Buộc của em, Không Bắt Buộc và Làm Giàu. Hơi chật thiệt, nhưng xoay sở được. Mẹo là chuyển phần Làm Giàu ra ngay ngày nhận lương, ít cỡ nào cũng được, rồi xoay xở với phần còn lại. Gửi tiền về cho bố mẹ cũng là một cách đầu tư, chỉ là lãi suất tính bằng nụ cười thôi 😁.

Nếu có thắc mắc gì thì đặt câu hỏi nhé. Mình sẽ trả lời trong các số tới.

Trên thang điểm từ 0 đến 10, bạn có khả năng giới thiệu RichLife Notes cho bạn bè, người thân không?

(0 = Không bao giờ | 10 = Chắc chắn)

Login or Subscribe to participate

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.

Chúc Bạn Cuộc Sống Giàu Có Hơn Cả Về Vật Chất Và Tinh Thần

Reply

Avatar

or to participate