🙅 Đừng hỏi nên đầu tư vào đâu

Đừng hỏi "cái này có nên mua không"

Tuần nào mình cũng nhận được các câu hỏi dạng này: “nên mua tài sản ABC ko?”, “mua XYZ có an toàn không?”, “có X tiền thì mua quỹ Y được không?”

Qua email, qua tin nhắn, qua bình luận dưới video. Đủ hết.

Mỗi lần mình đều trả lời kiểu mình không trả lời được. Không phải vì mình không biết, mà vì mình không nên trả lời khi không hiểu nhiều thứ của người hỏi. Mình giải thích kỹ hơn trong newsletter này nhé.

Nếu bạn hỏi các câu tương tự, bạn đang hỏi một người có hoàn cảnh khác bạn, không biết bạn bao nhiêu tuổi, lương bao nhiêu, đang nợ gì, có quỹ khẩn cấp chưa, số tiền đó ba năm nữa có cần đến không, và nếu nó bốc hơi một nửa thì bạn còn ngủ được không.

Nếu ai trả lời ngay thì thường là họ trả lời cho bản thân họ, chứ không phải cho bạn.

Nhưng đó mới là lý do bề mặt.

Lý do thật nằm chỗ này: kể cả mình trả lời đúng cho thời điểm đó, kể cả bạn mua xong và nó lên, bạn vẫn không có được thứ bạn thật sự đi tìm.

Trong tài chính, bạn không nên hỏi chỉ để lấy thông tin. Bạn còn nên tìm sự yên tâm khi đầu tư. Và đó nên là mục tiêu rất lớn.

Và nếu bạn làm theo người khác, sự yên tâm đó chỉ sống được tới lúc thị trường đỏ lần đầu. Vì người đưa cho bạn lý do để mua thì không có mặt lúc bạn cần lý do để giữ.

Năm 2017, mấy anh em hay ngồi cà phê với nhau, ai mua crypto cũng nói đang lời, ai cũng nói còn tăng tiếp. Nghe hợp lý quá nên mình nhảy vào Bitcoin ở vùng gần 17.000 USD. Đi đâu cũng thấy mình sáng suốt.

Rồi nó quay đầu.

Mình ngồi nhìn nó rớt và nhận ra một chuyện rất thảm. Mình không có bất kỳ lý do riêng nào để giữ. Mình mua bằng niềm tin của người khác, nên tới lúc rớt, thứ duy nhất còn lại trong tay mình là nỗi sợ của chính mình. Mình bán quanh vùng 7K.

Mình không lỗ vì mua Bitcoin. Mình lỗ vì mua bằng một lý do đi mượn.

Tới cuối tháng 7 năm nay, Việt Nam có hơn 13,6 triệu tài khoản chứng khoán, cá nhân trong nước chiếm 99,5%. Nhà đầu tư cá nhân tạo ra khoảng 75 đến 80% giá trị giao dịch mỗi ngày.

Nhìn qua con số khác. Báo cáo Chỉ số Năng lực tài chính 2026 của Sun Life cho thấy 59% người Việt tự đánh giá kiến thức tài chính của mình chỉ ở mức cơ bản hoặc thấp, và 61% không có kế hoạch tài chính hoặc chỉ lập kế hoạch dưới một năm.

Rất nhiều người đã vô sân chơi nhưng phần lớn vẫn đang chơi bằng đầu của người khác.

Mỗi lần đi hỏi thay vì tự tìm hiểu, bạn trả ba khoản phí cùng lúc.

Lãi kép có ở cả hai phía. Kiến thức cộng dồn qua năm tháng, và sự phụ thuộc cũng vậy.

Chỗ này còn có một thứ rất Việt Nam nữa. Chuyện tiền bạc ở mình thường được truyền theo quan hệ chứ không theo hiểu biết. Anh họ làm ngân hàng, chị đồng nghiệp mua đất lời, ông chú trong group. Ai gần bạn nhất thì lời khuyên của người đó nặng nhất, bất kể người đó có thật sự rành hay không.

Tất nhiên là người quen của bạn không xấu. Họ thật lòng. Nhưng lòng tốt không thay thế được việc bạn hiểu thứ mình đang cầm.

Nhiều bạn nghĩ tự học tài chính là phải đọc ba chục cuốn sách, phải biết đọc báo cáo tài chính, phải hiểu biểu đồ nến. Nghe quá cao siêu nên chưa bắt đầu đã nản, rồi quay lại đi hỏi cho nhanh.

Nhưng cái sai lớn hơn nằm chỗ khác. Người ta bắt đầu bằng câu hỏi "nên mua gì", trong khi câu đó nằm ở tầng thứ sáu của cái tháp, và năm tầng dưới thì chưa xây.

Đó là lý do bạn học hoài mà vẫn không yên tâm. Vì bạn đang đứng ở tầng sáu trên một cái móng không vững.

Thứ tự thật khi nói về đầu tư là nên xây các tầng như vầy:

1️⃣ Đặt mục tiêu: tiền này để làm gì, cần lại lúc nào

2️⃣ Hiểu dòng tiền: vào bao nhiêu, ra bao nhiêu, dư bao nhiêu

3️⃣ Trả nợ: lãi suất từng khoản, trả cái nào trước

4️⃣ Xây quỹ khẩn cấp: ba tới sáu tháng chi phí

5️⃣ Bảo vệ: bảo hiểm y tế, và nhân thọ nếu có người phụ thuộc

6️⃣ Đầu tư: lãi kép, đa dạng hóa, phí, DCA, biến động

7️⃣ Tối ưu: thuế, hưu trí, để lại cho con

Sáu trên bảy tầng không liên quan gì tới việc mua tài sản nào hết. Nhưng đa số cứ thích có tiền là nghĩ ngay đến mua con nào thôi.

Nhưng đây là tin tốt. Phần lớn thứ quyết định bạn có ổn về tài chính hay không đều nằm trong tay bạn, không nằm trong tay thị trường. Bạn không kiểm soát được VN-Index năm sau. Bạn kiểm soát được mình tiêu bao nhiêu, trả khoản nợ nào trước, để dành được mấy tháng chi phí.

Mình mất cả chục năm mới học xong các bài này và học bằng tiền mồ hôi nước mắt thật. Bạn đừng giống mình 😉.

Đọc xong quên sạch là chuyện bình thường, vì đọc không phải là học.

Để biến kiến thức thành của mình thì hãy dùng ba nguyên tắc:

Một khái niệm mỗi tuần, không hơn. Tuần này chỉ quỹ khẩn cấp thôi. Tuần sau mới qua chuyện nợ. Tham ba bốn thứ một lúc thì tuần sau còn lại đúng cảm giác "hình như mình có đọc cái gì đó".

Giải thích cho người khác. Thử giải thích cho một người không biết gì về tài chính trong hai phút. Nếu bạn không thể giải thích cái khái niệm mới cho một ai đó nghĩa là bạn chưa thực sự hiểu nó đâu.

Áp ngay vào số thật của mình. Học về quỹ khẩn cấp thì mở app ngân hàng tính coi mình đang có mấy tháng. Học về nợ thì liệt kê hết các khoản kèm lãi suất. Kiến thức không gắn vào số thật của bạn thì bay mất trong ba ngày.

Một năm là 52 tuần. 52 khái niệm, mỗi cái đã cắm vào tình hình thật của bạn. Và như vậy là dư sức để bạn hiểu toàn bộ về tài chính cá nhân và đầu tư cho bạn.

1 năm đâu có lâu nếu so với số tiền hàng tỷ đồng tổng cộng bạn sẽ đầu tư.

Lúc đó bạn sẽ hiểu về tiền của mình hơn hầu hết những người đang khuyên bạn hôm nay. Không phải vì bạn thông minh hơn họ mà vì bạn chăm chỉ hơn họ.

Bạn biết mình hết phụ thuộc khi nào? Khi có người rủ mua một thứ gì đó, phản xạ đầu tiên trong đầu bạn không còn là "cái này có nên mua không?" mà là “cái này sẽ nằm ở đâu trong kế hoạch tài chính của mình?”

Cái thang bảy tầng này là thứ tụi mình đi từng bậc một trong RichLife Community. Có người mới xong tầng một, có người đang ở tầng sáu, và ai cũng biết mình đang đứng ở đâu. Nếu bạn đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu, ghé một vòng nha:

Giờ quay lại câu hỏi đầu bài.

Hãy đặt các câu hỏi khác để xây tòa tháp của riêng bạn nhé.

Mục tiêu cuối cùng là tới một ngày bạn không cần hỏi ai nữa 😉

Nguồn: Sun Life, An ninh Thủ đô, Dân trí

Đáp án ở cuối email nhé.

RichLife Community có nhiều khóa học bài bản từ A-Z để bạn có thể xây dựng kế hoạch tài chính, đầu tư từng bước một. Tất cả bài học, công cụ, file mẫu được tự động thiết lập phù hợp với chính bạn. Và rất là vui nữa.

Video Giải Đáp Tài Chính mới nhất mình nói chuyện với một bạn muốn có 20 tỷ trong 12 năm để tự do tài chính. Khiếp nhỉ! Đôi khi để đạt TDTC cũng khá khoai khi mục tiêu cao quá. Nhưng thật sự bạn đó có cần đến 20 tỷ không? Xem sẽ biết nhé.

❓ Câu hỏi từ @tuấn anh: theo góc nhìn của anh hiện tại với vốn nhỏ vài trăm đến 1 triệu 1 tháng của sinh viên thì nên đầu tư vào etf của kimgrowth (FUEKIV30) hay dragon capital (E1VFVN30) ạ. em mới học đầu tư biết đến kênh của anh mong anh giải đáp ạ

💡 Mình: Hai quỹ này bám cùng một chỉ số VN30, nên về mặt danh mục thì gần như y nhau. Nếu phải chọn, mình nghiêng về E1VFVN30, lý do là quy mô tài sản và thanh khoản.

Quỹ to và giao dịch nhiều mỗi ngày thì bạn mua bán dễ khớp hơn, chênh lệch giá mua và giá bán hẹp hơn, giá trên sàn cũng bám sát giá trị thực của quỹ hơn. Quỹ nhỏ, ít người giao dịch thì có hôm bạn muốn mua mà không có ai bán ở giá hợp lý, hoặc lúc cần bán thì phải chấp nhận giá thấp hơn. Khoản chênh đó nhỏ nhưng nó ăn vào mỗi lệnh, mà bạn thì định mua đều mỗi tháng trong nhiều năm.

Nói vậy chứ với vài trăm nghìn tới 1 triệu một tháng, biến số lớn nhất không phải là chọn quỹ nào đâu. Cứ DCA đều để tập thói quen và tập chịu được lúc thị trường đỏ. Cái bạn đang xây là thói quen chứ chưa phải tài sản đâu.

❓ Câu hỏi từ @Long Ngủ Yên: Gần đây em xem được 1 video của anh nói chuyện với một bạn trên kênh của anh thì có thấy anh và bạn nhắc tới việc quỹ mở có hiệu suất lợi nhuận cao hơn ETF và nay em cũng đọc được Newsletter của anh về nghị định mới miễn thuế cho các khoản đầu tư vào quỹ mở trong vòng 2 năm. Em muốn xin lời khuyên của anh là giờ em nên dừng đầu tư vào quỹ ETF để nghiên cứu và gia nhập thị trường Quỹ mở trong tương lai để đạt được lợi suất tốt hơn không (đối với người đầu tư tay ngang như em 🤧). Nếu có thì em nên bắt đầu như nào và có những lưu ý gì về quỹ mở không ạ?

💡 Mình: Đừng dừng ETF.

Bạn vừa xây được thứ khó nhất là thói quen bỏ tiền vào đều mỗi tháng. Đập nó đi để đi nghiên cứu thêm vài tháng là bước lùi. Cứ giữ ETF làm lõi, rồi chia một phần tiền hàng tháng sang quỹ mở.

Còn mua quỹ mở nào thì thật sự mình không trả lời được, và ai trả lời ngay cho bạn thì bạn nên hỏi lại họ dựa vào cái gì. Chọn quỹ mở phụ thuộc vào mục tiêu của bạn, thời hạn bạn định giữ, mức biến động bạn chịu được, và bạn đang thiếu loại tài sản nào trong danh mục. Không biết mấy thứ đó thì mọi gợi ý đều là đoán mò.

Nếu bạn muốn có thể ngủ yên như tên của bạn thì đi học là cách tốt nhất nhé 🤣.

Hơi quảng cáo một chút nhưng trong RichLife Community mình có hẳn một khóa về đầu tư quỹ mở đúng theo mục tiêu, và vài khóa khác cho các mục tiêu khác. Học xong bạn tự biết nên mua cái gì, và quan trọng hơn là biết tại sao.

Một lưu ý nhỏ: ưu đãi thuế là điểm cộng thật, nhưng đừng để nó là yếu tố quyết định.

❓ Câu hỏi từ @Ngọc Sơn: Em muốn hỏi liệu anh có thể làm 1 video về mối liên kết giữa các loại tài sản khác nhau trong nền kinh tế được không ạ. Kiểu như khi người ta hay kêu giá dầu tăng thì USD giảm, USD giảm thì vàng tăng... đại loại vậy. Chúng ảnh hưởng lẫn nhau như thế nào ạ?

💡 Mình: Nói đơn giản thì trục chính không phải dầu hay USD, mà là lãi suất. Vàng không trả lãi đồng nào, nên lãi suất cao thì giữ vàng đắt đỏ hơn về mặt cơ hội. Vàng lại được định giá bằng USD nên USD mạnh thì vàng thường yếu. Dầu tăng đẩy lạm phát lên, lạm phát lên thì lãi suất có xu hướng tăng, lãi suất tăng thì cổ phiếu và trái phiếu cùng chịu áp lực.

Nhưng phải nói rõ nhé: vĩ mô có cả trăm thứ tác động cùng lúc, không phải cứ A là ra B. Có giai đoạn mọi thứ đỏ cùng một lúc, vàng đỏ, cổ phiếu đỏ, trái phiếu cũng đỏ, và ai học thuộc lòng mấy quy tắc trên sẽ là người hoang mang nhất.

Thú thật là bản thân mình cũng không hiểu rõ hoàn toàn mấy mối liên hệ đó. Và mình cũng không quan tâm lắm, vì nó không ảnh hưởng gì tới cách mình đầu tư. Mua tài sản đa dạng, giữ dài hạn, xong.

Biết mấy cái kia chủ yếu để cho vui và để khè bạn bè lúc ngồi cà phê thôi 😆

Còn nếu bạn muốn giao dịch dựa trên mấy mối liên hệ đó thì phải nghiên cứu rất rất nhiều. Mà người pro làm nghề này cả đời còn thua đều đều, nên bạn tự cân nhắc nha.

Đáp án Đố Bạn: Đáp án là C. Hùng có quỹ khẩn cấp đủ dày, thu nhập ổn định, và khoản nợ duy nhất có lãi 6,5% một năm, thấp hơn kỳ vọng dài hạn của một danh mục chỉ số nên không cần ưu tiên trả trước. Lan nhìn có vẻ khỏe nhất nhưng 1 tháng chi phí là chưa đủ đỡ khi có biến, Minh đang gánh nợ 22% mà đi tìm lợi nhuận 10%, còn Trang thu nhập lên xuống thất thường thì 3 tháng vẫn mỏng.

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.