📉 Cả 2 Tài Sản Cùng Đỏ

9 giờ sáng. Điện thoại rung.

Không phải tin nhắn của vợ. Không phải email công việc.

Một dòng thông báo màu đỏ từ app chứng khoán.

"Tài khoản của bạn cần bổ sung ký quỹ trong 24 giờ."

Anh Tùng nhìn màn hình. Rồi nhìn bảng điện. Đỏ rực.

Anh chơi chứng khoán 7 năm rồi. Có kinh nghiệm, không phải tay mơ. Tháng 5, lúc VN-Index còn trên 1.900 điểm, anh vay thêm ký quỹ (margin) để mua vào vì tin sẽ làm giàu nhanh chóng. Bốn tuần sau, tài khoản anh lỗ hơn 300 triệu, mức lỗ 22%.

"Mọi thứ thật chóng vánh," anh nói.

Bình thường, đây là lúc anh sẽ nhìn vô khoản đầu tư vàng để thấy đỡ hơn. Vì ai cũng được dạy như vậy. Cổ phiếu rớt thì vàng đỡ. Danh mục đa dạng là để lúc thứ này đỏ thì thứ kia xanh.

Anh Tùng kiểm tra giá vàng thì cũng bùng cháy không kém.

"Tôi đang rất phân vân liệu có nên bán vàng để đỡ tài khoản hay không."

Tuần vừa rồi, VN-Index giảm 101 điểm, tương đương 5,67%, xuống 1.688 điểm, mức thấp nhất trong 4 tháng. Cùng lúc đó, giá vàng SJC có phiên mất 7 triệu đồng một lượng chỉ trong một ngày, xuống còn 134 đến 140 triệu.

Hai thứ này thường không rớt cùng lúc. Đó chính là lý do vàng được xếp vào nhóm "tài sản phòng thủ". Khi cổ phiếu rủi ro tăng, tiền thường có xu hướng chạy sang vàng để trú ẩn, đẩy giá vàng lên trong lúc chứng khoán đi xuống. Đó là cơ chế đứng sau lời khuyên giữ 5-15% danh mục là vàng.

Nhưng cơ chế đó chỉ đúng khi cái làm chứng khoán rớt là rủi ro của riêng thị trường chứng khoán. Lần này thì không phải vậy. Cả hai cùng rớt vì cùng một gốc, lãi suất trái phiếu Mỹ tăng và đồng USD mạnh lên. Vàng giảm vì là tài sản không sinh lãi, kém hấp dẫn hơn khi lãi suất cao. Chứng khoán VN giảm vì dòng vốn toàn cầu bị hút về phía lãi suất cao đó, cộng thêm áp lực nội tại từ dư nợ margin đang ở mức kỷ lục, khoảng 446 nghìn tỷ đồng cuối quý 2, và nhiều tin tức khá tệ đến từ các doanh nghiệp uy tín lâu năm.

Khi nguyên nhân là vĩ mô toàn cầu thay vì rủi ro riêng của một thị trường, cái tương quan nghịch giữa vàng và cổ phiếu mà bạn vẫn tin có thể biến mất tạm thời.

Có. Nhưng cần hiểu đúng nó bảo vệ bạn khỏi cái gì.

Đa dạng hóa không phải là phép màu miễn nhiễm mọi lúc. Nó giảm rủi ro trung bình theo thời gian, không đảm bảo mọi tài sản luôn đi ngược chiều nhau trong mọi hoàn cảnh. Có những giai đoạn hiếm, thường gắn với biến động lãi suất toàn cầu lớn, khi gần như mọi loại tài sản cùng đỏ một lúc. Đây là một trong số đó.

Vấn đề của anh Tùng không nằm ở việc vàng "thất bại trong nhiệm vụ phòng thủ". Nó nằm ở chỗ anh đang cần rút tiền ra đúng vào lúc thị trường tệ nhất, vì margin buộc anh phải có tiền mặt trong 24 giờ. Người không dùng đòn bẩy không bao giờ rơi vào tình huống phải bán bất cứ thứ gì đúng lúc mọi thứ đang đỏ. Họ có thể chờ.

Đây là phần mình thấy thú vị nhất.

Khi tài khoản chứng khoán đỏ và margin căng, não bạn rơi vào trạng thái cognitive depletion, khả năng ra quyết định bị bào mòn sau một chuỗi tin xấu liên tục dồn dập. Lúc này bạn không còn nhìn vàng như một tài sản chiến lược dài hạn nữa. Bạn nhìn nó như một nguồn tiền mặt cấp cứu, bất kể lúc đó vàng có đang giảm hay không.

Đó là lý do anh Tùng vẫn cân nhắc bán vàng dù chính vàng cũng đang mất giá, một quyết định về mặt logic không tối ưu chút nào. Áp lực tâm lý đến trước, phân tích đến sau.

Ở Việt Nam, phản xạ này còn mạnh hơn, vì vàng vốn được xem là của để dành cuối cùng. Khi ai đó đã tính tới chuyện bán vàng, mức độ hoảng loạn đã vượt xa con số phần trăm lỗ trên bảng điện.

Câu chuyện anh Tùng không phải vì anh chọn sai cổ phiếu hay dở tính toán. Vấn đề nằm ở cấu trúc: anh đã cho một cái máy tính quyền quyết định thời điểm bán tài sản của mình, và tuần này nó chọn đúng lúc mọi tài sản khác cũng đang xấu.

Nhưng có một nhóm người đang trải qua đúng tuần này theo một cách hoàn toàn khác. Trong RLC, mấy hôm nay nhiều bạn nhắn mình không phải để than thở, mà để nói kiểu "giá này mua thêm ngon quá". Cùng một đợt giảm, một người mất ngủ vì thông báo margin call, một người thấy đó là cơ hội. Khác biệt không nằm ở việc ai giỏi đọc thị trường hơn. Nằm ở việc ai đã chuẩn bị trước khi thị trường đỏ, chứ không phải ai phản ứng nhanh hơn khi nó đỏ.

Đầu tư thực ra không phải là chuyện chọn đúng lúc để mua hay để bán. Nó là chuyện chuẩn bị trước, để khi thời điểm đó đến, bạn là người quyết định, không phải một hệ thống khác bắt buộc bạn hành động.

Cụ thể, đây là 4 thứ đáng làm ngay để giành lại quyền kiểm soát:

1️⃣ Kiểm tra quỹ khẩn cấp trước. Nếu bạn chưa có ít nhất 3 đến 6 tháng chi tiêu để riêng, đây là việc ưu tiên số 1, trước cả việc mua thêm ETF hay quỹ mở. Quỹ này là lý do bạn không bao giờ phải bán khoản đầu tư đang đỏ để trả tiền nhà hay xử lý việc gấp.

2️⃣ Không dùng margin, hoặc nếu đang dùng, giảm ngay tỷ lệ vay. Đây là thứ duy nhất trong bài này thực sự đáng lo, không phải giá cổ phiếu hay giá vàng. Nếu bạn đang có vị thế ký quỹ, hỏi công ty chứng khoán tỷ lệ an toàn hiện tại của bạn đang ở đâu, đừng đợi thông báo mới kiểm tra.

3️⃣ Tiếp tục DCA đúng lịch, đừng dừng vì sợ. Nếu bạn đang mua ETF hay quỹ mở đều hàng tháng, giữ nguyên lịch đó. Giá giảm nghĩa là cùng số tiền, bạn mua được nhiều đơn vị hơn. Dừng lại đúng lúc này là bỏ lỡ chính lý do bạn DCA từ đầu.

4️⃣ Đừng động vào vàng chỉ vì một tuần xấu. Nếu bạn mua vàng với lý do phòng thủ dài hạn, lý do đó chưa hề thay đổi chỉ vì nó cũng đỏ tuần này. Chỉ bán khi lý do ban đầu của bạn thay đổi, không phải khi cảm xúc thay đổi.

Nếu bạn muốn học cách xây quỹ khẩn cấp và chiến lược DCA để chuẩn

Học về đầu tư thay vì đầu tư để học bài học.
Bạn sẽ hiểu về tiền, về tài sản, về đầu tư tới mức tự tin xuống tiền mà không phải hỏi ai hết. Tài chính của bạn sẽ khỏe như The Rock và mạnh như The Hulk. 💪💪

Đây là video mình collab với một chuyên gia về làm việc remote để kiếm tiền nhiều hơn đặng mà đếm tiền mệt hơn. Ai bỏ lỡ buổi live thì xem lại hén.

❓ Câu hỏi từ @Thái: em thấy anh có nói trên youtube là không nên dùng margin, nhưng nếu thấy khả năng thị trường sắp tăng thì dùng có sao không ạ.

💡 Mình: Vấn đề là không ai "chắc chắn" được cả, kể cả mấy chuyên gia trên TV. Tuần này chính là ví dụ, tháng 5 ai cũng nghĩ thị trường còn lên, giờ giảm gần 12%. Nếu e đúng thì margin giúp lời nhanh hơn thật, nhưng nếu sai thì lỗ cũng nhanh gấp đôi gấp ba.

Nhiều người nói nó sẽ tăng ko có nghĩa nó sẽ tăng đâu. Cuối cùng thì tiền mất cũng là tiền e chứ không phải tiền của các chuyên gia.

Cho nên, hãy bảo vệ đồng tiền và cảm xúc của mình nhé

❓ Câu hỏi từ @Gia Minh: Chào anh. Em muốn anh tư vấn giúp. Khi tình hình kinh tế đang xấu có thể gọi là hoảng loạn như hiện nay thì có nên đầu tư vào chứng chỉ quỹ không. Nếu em dự đoán nó còn xấu hơn trong tương lai, hiện tại bỏ tiền vào có ổn không hay đợi giá nó đi xuống thêm để không phải lỗ. Thứ 2, xin anh hướng dẫn cách tái cân bằng và tối ưu hóa dòng tiền và cách đầu tư khi 2 quỹ của em đang đầu tư là VCBF-BCF và VCBF-MGF có biến động và cách tính lãi kép của các quỹ như thế nào thật sự em chưa rõ lắm

💡 Mình: Nếu e đã sắp xếp tài chính cá nhân của e ổn thỏa rồi thì lúc nào cũng nên đầu tư hết, vì e sẽ đầu tư dài hạn. Thị trường xuống rồi sẽ lên. Khi nó xuống e mua được tài sản với giá rẻ hơn.

Việc chịu lỗ trong đầu tư là bình thường, không bao giờ có chuyện không lỗ cả (trừ khi e gửi các loại như tiết kiệm, trái phiếu). Cho nên a mới nói là phải hiểu bản thân trước rồi mới chọn sản phẩm đầu tư phù hợp.

Về việc tái cân bằng danh mục thì thật ra nó là một câu hỏi lớn vì phải hiểu rất nhiều thứ. A thật sự khuyên là e hãy học thêm về tài chính cá nhân. Khi e học xong thì khả năng rất cao là e tự biết nên làm gì cho chính mình và luôn có sự yên tâm khi đầu tư.

Hãy tham gia RichLife Community để học. A khuyên thật lòng luôn.

❓ Câu hỏi từ @Minh Minh: E đang hssv có ý định tìm hiểu và đầu tư , thì nên đầu tư vào gì hợp lý ạ có thể vừa đầu tư và vừa tìm hiểu và e không quá ngại thất bại hay lỗ vốn cho lắm

💡 Mình: mới vừa tìm hiểu thì khoan hãy đầu tư, e hãy tìm hiểu về tài chính cá nhân và kiến thức đầu tư trước đã. Việc xuống tiền mua này kia là bước gần cuối cùng khi e xác định được nhiều thứ: khẩu vị rủi ro, mục tiêu tài chính, tình hình tài chính hiện tại,…

Nếu quan tâm, e hãy vào thử RichLife Community để học nhé. Đảm bảo sau đó e sẽ tự biết nên đầu tư vào gì là hợp với bản thân nhất.

Học để đầu tư sẽ tốn ít tiền hơn là đầu tư để “phải” học nhé 😁.

Mình không việc gì phải chịu lỗ vốn mới học được bài học cả.

Đáp án Đố Bạn: B. Danh mục 150 triệu (100 triệu vốn + 50 triệu vay) giảm 20% còn 120 triệu, bạn lỗ 30 triệu. Sau khi trả nợ vay 50 triệu, vốn tự có của bạn chỉ còn 70/100 triệu (chưa tính lãi vay), tức mất 30%, chứ không phải 20% như giá cổ phiếu giảm. Đó chính là lý do margin khuếch đại lỗ nhanh hơn nhiều người nghĩ.

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.