💣 Bong bóng AI sắp nổ?

Mình nhận được rất nhiều câu hỏi về bong bóng AI: "Bạn ơi có phải sắp có bong bóng AI không, mình có nên bán bớt danh mục không?"

Thị trường Mỹ vừa phá đỉnh cách đây vài hôm, xong ngay sau đó là hàng loạt bài báo dùng chữ "bong bóng." Vấn đề là hầu hết mấy bài đó dùng vài chỉ số để nói về bong bóng AI mà không giải thích toàn bộ bức tranh.

Nên tuần này mình nêu quan điểm của mình về vấn đề này nhé.

Hai câu hỏi mình sẽ đi qua lần lượt:

Vài thông tin nhanh để bạn nắm tình hình nhé:

Ai đang lên tiếng cảnh báo:

Làm bên ngân hàng nhiều năm, mình quen cảnh này lắm. Mười ông kinh tế trưởng thì ra chín dự báo khác nhau. Tất nhiên, mình không nói là không nên tin dự báo nhưng dự báo không có nghĩa là nó sẽ xảy ra.

Chuyện dự báo sai rồi sửa rồi lại sai là bình thường ở huyện.

Nhiều người so sánh bong bóng AI bây giờ với thời bong bóng dotcom nổ banh chành hồi 2000 xong rồi hoảng sợ.

Nhưng khi nhìn sâu hơn thì sẽ thấy nhiều khác biệt lắm:

⚡ Tốc độ tăng. Nasdaq Composite hiện ở khoảng 26.644 điểm (17/8), so với vùng 15.100 điểm hồi tháng 8/2021, tương đương tăng khoảng 76% trong 5 năm, hay 12,1%/năm.

Thời dotcom, Nasdaq đi từ 751 điểm (tháng 1/1995) lên đỉnh 5.048 điểm (tháng 3/2000), tăng 572% trong hơn 5 năm, tương đương 44,5%/năm. Tốc độ tăng bây giờ chỉ bằng khoảng một phần tư so với hồi đó.

🏷️ Định giá. Trước khi vào số P/E, mình giải thích nhanh cho ai chưa rành nha. Khi người ta nói một cổ phiếu đang có P/E=20, nghĩa là "định giá gấp 20 lần lợi nhuận," nghĩa là bạn đang trả số tiền gấp 20 lần lợi nhuận công ty đó kiếm được trong 1 năm. Nếu lợi nhuận giữ nguyên không đổi, phải mất 20 năm mới gỡ lại đúng số vốn đó từ lợi nhuận công ty làm ra. Con số càng cao, thị trường càng đang đặt cược công ty sẽ tăng trưởng nhanh trong tương lai, còn nếu tăng trưởng không tới thì coi như đang trả giá quá cao.

Đỉnh dotcom, cổ phiếu nhóm Nasdaq nói chung có P/E tới 200. Cisco, cổ phiếu được yêu thích nhất thời đó, còn bị đẩy lên mức 131 . Nghe đã thấy vô lý, kiểu mua một quán cà phê với giá gấp hơn 130 năm lợi nhuận nó kiếm mỗi năm á.

Hiện tại, Nvidia (ngôi sao AI) đang ở mức khoảng 40 năm lợi nhuận mới gỡ vốn, Microsoft khoảng 28 năm, Alphabet khoảng 30 năm. Cao hơn mức trung bình thị trường thật, nhưng còn cách rất xa mức điên rồ của Cisco hay cả sàn Nasdaq hồi 2000.

Còn một cách tính nữa các quỹ lớn hay dùng, để đỡ bị đánh lừa bởi một năm lợi nhuận đột biến may mắn. Thay vì chỉ nhìn lợi nhuận năm gần nhất, cách này lấy trung bình lợi nhuận 10 năm qua để tính. Theo cách này, thị trường Mỹ hiện đang ở mức P/E khoảng 39, trong khi mức trung bình suốt cả lịch sử chỉ khoảng 16. Đây là con số khiến ông Shiller lo ngại nhất.

💵 Tiền đến từ đâu. Thời dotcom, phần lớn công ty lên sàn khi chưa có lợi nhuận, tiền đổ vào chủ yếu từ làn sóng IPO đầu cơ, còn hạ tầng cáp quang thì được xây bằng nợ vay của các công ty viễn thông. Khi dòng tiền đầu cơ cạn, hiệu ứng domino kéo sập cả chuỗi, từ công ty dotcom tới công ty viễn thông cho chúng vay. Hiện tại, khoản đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu và chip AI chủ yếu đến từ dòng tiền mặt của chính Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta. Đây là những công ty đang có lợi nhuận thật, đều đặn, từ mảng kinh doanh cốt lõi.

Quan điểm của mình sau khi nhìn hết mấy con số này là tình hình AI khó là bản sao của dotcom. Tốc độ tăng chậm hơn nhiều, công ty dẫn dắt có lợi nhuận thật và ít phụ thuộc nợ vay hơn hẳn. Nhưng tính theo lợi nhuận trung bình 10 năm thì định giá đang thật sự cao hơn mức bình thường, nên nói "an toàn tuyệt đối" cũng sai.

Mình nghĩ sẽ có điều chỉnh (lẽ thường mà, cái gì tăng quá cũng sẽ phải điều chỉnh) nhưng sẽ không có sập như dotcom được. Còn khi nào nó rớt và rớt bao nhiêu thì hỏi thầy bói chắc là đáng tin hơn hỏi mình 😆.

Chủ đề này trong RichLife Community cũng được bàn rôm rả bữa giờ á. Mình viết bài này cũng là nhờ các thảo luận với mọi người. Rất là bổ ích luôn.

Kể cả khi định giá đang cao thật, bán ra để chờ đáy vẫn là điều mình không khuyên.

Sam Stovall, chiến lược gia đầu tư ở CFRA, có một con số đáng nhớ. Từ cuối 1987 đến cuối 2025, chiến lược mua và giữ đơn thuần, không quan tâm thị trường lên xuống, mang lại lợi nhuận trung bình 11,5%/năm cho S&P 500. Né được đúng những ngày tệ nhất thì lợi nhuận nhảy lên 14,1% đến 17,9%/năm. Vấn đề là không ai đoán trước được ngày nào là ngày tệ nhất, và những ngày tăng mạnh nhất thường nằm sát ngay bên những ngày tệ nhất. Bán để né cơn ác mộng đôi khi lại né cả những đợt lên thiên đường nhé.

Tính cụ thể cho dễ hình dung. 100 triệu đồng giữ nguyên đầu tư ở mức 11,5%/năm suốt 10 năm sẽ thành khoảng 297 triệu. Cũng 100 triệu đó mà hoảng sợ rút hết gửi tiết kiệm 6%/năm, sau 10 năm chỉ còn khoảng 179 triệu. Chênh nhau gần 118 triệu, chỉ vì chúng ta không có đủ kiên nhẫn.

Không phải giả bộ tin tức không tồn tại. Cũng không phải bắt đầu bán ra để bắt đáy. Mình nghĩ những việc sau sẽ tốt hơn:

Hi vọng bạn có niềm tin hơn trong đầu tư nhé.

Nếu ai hỏi bạn là liệu bong bóng AI có sắp nổ không thì cứ forward email này cho họ là xong 🫠 .

Nguồn: Việt Báo, Vietstock, Nasdaq.com, MacroTrends, FullRatio, GuruFocus, FactSet, InvestSnips, Motley Fool

Ở VN, nếu bỏ qua quỹ mở là bạn đã bỏ qua một kênh đầu tư cực kỳ tốt. Học cách để đầu tư quỹ mở đúng đắn, có lời và dùng nó để đa dạng hóa danh mục qua khóa học Đầu Tư Quỹ Mở trong RLC nhé.

Có nhiều tiền để làm gì? Để nâng cấp mấy món này cho cuộc sống xanh đẹp hơn chứ chi. Đây là video về 10 thứ bạn PHẢI mua/nâng cấp để có cuộc sống tràn trề hơn nhé.

❓ Câu hỏi từ @LanUS: Em đang DCA vào quỹ ETF S&P 500 được 1 năm, hiện đang có lời tốt nhưng em sợ nó sẽ rớt nhiều do nghe tin về AI định giá quá cao nên hơi hoang mang. Có nên chuyển bớt sang vàng hoặc trái phiếu cho chắc không anh?

💡 Mình: Quan điểm của a như trong newsletter này là cứ DCA đều đặn nếu kế hoạch của e ko có gì thay đổi. Nó có thể rớt, nhưng như tất cả những lần rớt khác, dài hạn nó sẽ lại lên. Người DCA qua được lúc rớt sẽ là người thắng.

Nếu e muốn chuyển sang các tài sản phòng thủ thì cũng được, quan trọng là tỉ lệ thôi. Tùy vào khẩu vị rủi ro của e mà chuyển sang một chút để tối ngủ ngon cũng tốt. Nhưng thoát ra hết hoặc phần lớn thì a nghĩ không nên.

❓ Câu hỏi từ @Thomas: Em muốn hỏi một xíu bên ngoài lề việc đầu tư là em mới 19-20 và em bắt đầu đi làm nhưng mà hiện tại em cảm thấy bí bách vì income vẫn còn khó khăn và ngợp thở ấy ạ, nên em muốn hỏi xin anh xíu kinh nghiệm về việc có thêm nghề tay trái hiện nay ấy ạ.

💡 Mình: Nếu e đang đi học và đi làm thêm thì a khuyên là hãy tập trung vào việc học. Cái đó nó tốt cho tương lai. Có thể e đang cảm thấy khó khăn về tài chính nhưng nếu nó không đến mức quá nghiêm trọng thì tập trung học để năng cao kỹ năng, kiến thức sẽ mang lại nhiều thứ trong tương lai.

Đừng vì ngắn hạn mà bỏ dài hạn.

Còn nếu e đang phải đi làm full-time rồi nhưng thu nhập không đủ thì vẫn là hãy đi học một cái gì đó nghiêm túc, tương lai sẽ tốt.

Nếu e vì ngắn hạn muốn kiếm tiền mà bỏ việc trau dồi thì nó dẫn đến là e mãi cứ loay hoay tăng thu nhập theo cấp số cộng chứ không theo số nhân hay lũy thừa được.

Nghề tay trái thì có muôn vàn thứ, để tìm được cái e thích, mạnh, và ra tiền là một câu chuyện dài và phải hiểu bản thân, thị trường rất nhiều.

Có thể hoàn cảnh của e nó khác và khó khăn hơn a nghĩ. A chỉ có thể chúc e may mắn thôi.

Đáp án Đố Bạn: Đáp án đúng là C. Định giá hiện tại, tính theo lợi nhuận trung bình 10 năm, vẫn đang cao hơn hẳn mức trung bình lịch sử, không hề "ngang bằng hoàn toàn" như đáp án này nói. Ba yếu tố còn lại đều là khác biệt thật sự so với thời dotcom.

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.