💸 Bạn Có Tin Lãi 474%/Năm Là Thật Không?

Tuần rồi mình đọc một cái tin rồi ngồi nhìn màn hình mà cạn lời.

FBI vừa đánh sập một cái mô hình tên BG Wealth Sharing. Hơn 150 triệu đô la bị mất. Hàng chục nghìn nạn nhân khắp thế giới. Và CEO của nó, người đã xuất hiện trong hàng trăm video, có bio đầy đủ, có giọng Anh nghe rất "tây"... không có thật. Là nhân vật được tạo ra bằng AI deepfake.

Mình đọc đến đó rồi nghĩ đến mình hồi năm 2017.

Năm đó mình tham gia Bitconnect 😤. Cũng hứa lãi cố định mỗi ngày, khoảng 1% trở lên, thông qua "trading bot bí mật" mà không ai trong group giải thích được cụ thể là gì. Xung quanh mình toàn người đang lời, ai cũng hào hứng, ai cũng post ảnh số dư tăng. Mình bỏ vào 10.000 USD và nó là tiền vay mượn nhé. Mỗi ngày thấy có thêm $100-$150 rất phê. Mình mơ x2 tài khoản khi rút ra sau 90 ngày lắm. Chuyện gì sau đó thì bạn đọc thêm sẽ biết.

Hơn 9 năm sau, nhìn vào BG Wealth Sharing, mình thấy y chang. Chỉ là phiên bản nâng cấp hơn, có thêm AI.

BG Wealth Sharing hứa lãi từ 1.3% đến 2.6% mỗi ngày. Cộng thêm hoa hồng giới thiệu, thưởng theo cấp bậc.

Nghe có vẻ nhỏ nhỉ? 1.3% thôi mà.

Bạn thử tính nhanh: 1.3% mỗi ngày nhân 365 ngày, ra khoảng 474% số tiền ban đầu. Bỏ vào 100 triệu, sau 1 năm có hơn 574 triệu. Ai mà không ham 😆

Nhưng có một điểm để đối chiếu như vầy.

Warren Buffett, người được cả thế giới gọi là một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất lịch sử, trung bình tạo ra lợi nhuận khoảng 19,8% một năm trong hơn 60 năm. Nó là một con số khổng lồ trong đầu tư đó bạn ạ. Người ta viết sách về ông ấy. Làm phim tài liệu về ông ấy.

Nếu cái mô hình 1.3%/ngày là thật thì Buffett không phải huyền thoại mà là kẻ thua cuộc 😂.

Thêm một ví dụ nữa là 90% quỹ đầu tư trên thế giới với những chuyên gia tài chính đầu óc đầy sạn, mô hình AI cực kỳ cao cấp, dữ liệu khổng lồ, công cụ top TG nhưng cũng không cho ra lợi nhuận vượt chỉ số S&P500 (trung bình 10%/năm qua thời gian dài) nữa nhé.

Toán học không nói dối. Đây là bài kiểm tra đơn giản nhất mình biết:

Bạn đang thắc mắc về một cơ hội đầu tư nào đó nghe có vẻ "lãi cao"? Gửi câu hỏi cho mình ở đây, mình sẽ trả lời ở số sau nhé 😁

Mình không nghĩ họ kém. Thật sự không.

Hồi 2017, mình ở trong hội nhóm Bitconnect. Mỗi ngày có người post ảnh số dư tăng. Mỗi tuần có người khoe vừa rút tiền thành công. Không khí trong group hào hứng lắm, kiểu ai cũng đang trên đà thắng, ai cũng bảo còn tăng tiếp, vào nhanh lên 🤪. Sao mà chịu nổi. Không phải vì mình không đủ thông minh để nghi ngờ. Mà vì khi cả một cộng đồng đang tin, não mình tự động tắt cái phần hay đặt câu hỏi đi.

Cơ chế đó có tên là social proof. Và nó là một trong những thứ mạnh nhất trong hành vi con người.

BG Wealth Sharing hiểu rõ điều đó. Mô hình này có hệ thống cấp bậc, có hoa hồng giới thiệu, có cộng đồng hàng chục nghìn người cùng tin vào một thứ. Khi bạn nhìn vào group và thấy toàn người đang lời, não bạn không tự hỏi "liệu đây có thật không?" Não bạn tự hỏi "sao mình chưa vào?". Nó là FOMO.

Và năm 2026, BG còn có thêm thứ mà Bitconnect 2017 chưa có: CEO bằng AI.

Stephen Beard không tồn tại ngoài đời thực. Nhưng có video, có giọng nói, có lịch sử cá nhân được bịa ra đầy đủ. Hàng chục nghìn người follow, tin tưởng, và chuyển tiền cho một người không có thật. Mình đọc xong mà không biết nên ớn hay nể công nghệ hơn 😅

Đây là phần mình thấy khó hiểu nhất lúc đầu.

Nhiều cơ quan quản lý ở Philippines, Canada, Mỹ đã cảnh báo BG Wealth Sharing từ lâu. Cảnh báo công khai, có link, có tên công ty rõ ràng. Nhưng nó vẫn tiếp tục chạy và vẫn có người vào mới.

Không phải họ không tìm thấy những cảnh báo đó.

Mà là khi người ta đang ở trong vòng xoáy của một cộng đồng đang tin, khi người giới thiệu mình vào là bạn bè hay người thân, khi mình đã bỏ tiền vào rồi và đang thấy số dư tăng trên app, não mình tự động lọc ra những thứ mâu thuẫn với điều mình muốn tin. Tâm lý học gọi đây là confirmation bias. Nó chạy trong não tất cả mọi người, kể cả người đang đọc bài này và nghĩ "mình thì không thế đâu" 😉.

Và đây mới là phần đáng nghĩ hơn.

Đa phần nạn nhân không tự tìm đến BG Wealth Sharing rồi nạp tiền. Họ vào vì được bạn bè, người thân, đồng nghiệp giới thiệu. Người đó không phải kẻ xấu. Họ cũng là nạn nhân và đang tin thật sự.

Nhưng mô hình được thiết kế để dùng đúng lòng tin đó làm vũ khí. Hoa hồng giới thiệu, thưởng theo cấp bậc, càng kéo nhiều người vào càng được nhiều. Khi bị lừa bởi người lạ, bạn tức người lạ đó. Khi bị lừa bởi người bạn tin, bạn không biết nên giận ai 😟.

Mình kể chuyện này không phải để phán xét. Bản thân mình cũng dính vô nó mà. Và mình biết trong số những người đang đọc bài này, nhiều bạn đang có người thân đứng trước quyết định tương tự. Nếu bạn forward bài này cho họ trước khi họ nạp tiền, biết đâu đó là lần duy nhất cần thiết 😉.

Và khi đã ở trong vòng xoáy đó đủ lâu, mô hình mới bắt đầu kéo thêm một cái bẫy khác.

Khi BG Wealth Sharing bắt đầu sập vào cuối tháng 4, CEO AI Stephen Beard xuất hiện trong một video. Thông báo: DSJ Exchange (sàn của nó) sắp IPO, rất lớn, rất tốt. Nhưng để "đáp ứng yêu cầu kiểm toán," tất cả người dùng cần đóng thêm 12% trên số dư tài khoản trong vòng 5 ngày. Sau đó mới rút được tiền.

Và nhiều người vẫn đóng.

Bạn đọc câu đó rồi có thể nghĩ: sao lại có thể tin được?

Nhưng thử đặt mình vào vị trí của họ một chút. Bạn đã bỏ vào 100 triệu. App đang hiện số dư 180 triệu. Giờ có người nói: đóng thêm 20 triệu là rút được hết. Nếu không đóng, mất trắng 180 triệu.

Lúc đó não bạn không tính "đây là lừa đảo hay không." Não bạn tính xác suất. 20 triệu để nó lên IPO thì tiền mình còn tăng khủng khiếp nữa.

Đây là sunk cost fallacy, tức là cái bẫy của tiền đã lỡ bỏ vào rồi. Nghĩa là quyết định của chúng ta bị ảnh hưởng bởi số tiền đã bỏ ra, dù nó không đóng vai trò gì cho quyết định trong tương lai nữa. Kiểu “đã đầu tư nhiêu đây rồi mà, bỏ sao được”. Cái 100 triệu ban đầu trở thành xích giữ chân mình lại.

Mình đang tổng hợp thêm nhiều case study về tâm lý đầu tư và các bẫy tài chính kiểu này trong RichLife Community. Đăng ký waitlist ở đây nha, mình sẽ chia sẻ với các bạn trong đó trước 😁

Mình không có công thức kỳ diệu nào để tránh tất cả các mô hình lừa đảo. Nhưng sau Bitconnect 2017 và nhiều lần khác, mình có 4 câu hỏi mình tự hỏi trước bất kỳ "cơ hội đầu tư" nào nghe có vẻ hấp dẫn.

1️⃣ Lợi nhuận hứa hẹn có quá cao? 20%/năm là đỉnh của thế giới đầu tư trong 60 năm. Bất kỳ con số nào cao hơn đáng kể mà không có giải thích cơ chế cụ thể thì dừng lại.

2️⃣ Có hoa hồng giới thiệu không? Đây là dấu hiệu rõ nhất. Nếu mô hình trả thưởng cho bạn vì kéo người khác vào mà không rõ sản phẩm/dịch vụ, thì lợi nhuận đến từ người mới nạp tiền, không phải từ đầu tư thật. Đó là định nghĩa của Ponzi.

Cái này mình phải nói thêm là các mô hình đa cấp MLM như Amway không phải Ponzi nhé. Nó cũng không phải lừa đảo. Không nên đánh đồng các dạng đa cấp là lừa đảo.

3️⃣ Người đứng đầu có tồn tại ngoài màn hình không? Không phải "có tên và ảnh không" mà là: có thể xác nhận họ ngoài đời thực không? LinkedIn thật, bài báo nhắc đến, lịch sử có thể kiểm chứng? Stephen Beard có đủ thứ trên giấy tờ nhưng không tồn tại ngoài màn hình. Năm 2026 rồi, CEO bằng AI không còn là chuyện khoa học viễn tưởng nữa 😅. Mà thậm chí là người ngoài đời thật thì họ còn lừa tùm lum ra mà.

4️⃣ Có phải hành động ngay lập tức không? Không có cái gì đàng hoàng mà bắt bạn phải làm ngay lập tức hay trong 24h cả. Khả năng rất cao là đang lừa. Thị trường tài chính không thay đổi khủng khiếp sau 1 ngày đâu bạn ạ.

Bitconnect 2017 trượt cả bốn và mình bay mất $10.000 trong lúc mà tài chính gia đình đang căng thẳng khủng khiếp. BG Wealth Sharing 2026 cũng trượt cả bốn. Còn nhiều mô hình lừa đảo khác vẫn đang diễn ra. Nhưng có bốn câu hỏi đó sẽ giúp bạn tránh được.

Bạn nghĩ sao? 😉

*Đáp án và giải thích ở cuối email nhé.

Đây là một vài thứ mình đã trải nghiệm tuần vừa rồi và những suy nghĩ đang xảy ra trong đầu mình (nếu bạn tò mò 😁).

Bạn muốn hiểu cách tính con số để tự do tài chính không? Video này mình nói chuyện với 1 bạn để giúp tính ra con số đó. Có một thứ nhiều người bỏ qua khi tính lắm nhé.

❓Câu hỏi từ @nga: Mình thấy nhiều người trong group zalo đầu tư đang lời đều đặn mỗi tháng. Mình có nên tham gia không? Làm sao biết group đó có uy tín không?

💡Mình: Câu hỏi này mình nhận khá nhiều, và mình hiểu tại sao. Nhìn vào group thấy ai cũng đang lời, ai cũng hào hứng, cảm giác mình đang bỏ lỡ gì đó rất thật.

Nhưng đây chính xác là cơ chế mình vừa phân tích ở trên. "Mọi người đang lời" không phải bằng chứng của gì cả. Mình có thể tạo cái màn hình đầu tư lời $100.000 1 ngày cho bạn xem luôn ấy 😁.

Bạn xem trong bài này sẽ thấy 4 dấu hiệu để kiểm tra lừa đảo nhé.

Nhưng lời khuyên chung vẫn là đừng nghe theo ai hết, ko nghe tin vào lệnh, bí mật đầu tư gì hết. Vì chả ai có mấy cái đó đâu.

❓Câu hỏi từ @Emily: Bạn có thể giải thích cho mình tiêu chí để lựa chọn ETF không. Ví dụ giữa ETF 39 và 100. Vì sao nên chọn ETF 30 hơn là ETF 100.
30 công ty vốn hoá thị trường lớn nhất nhưng lại chủ yếu tập trung ở nhóm ngân hàng, nếu có biến động thị trường liên quan đến ngân hàng thì có phải ETF30 sẽ bị tác động nhiều hơn ETF 100 không?

💡Mình: Đúng như bạn nói là VN30 ít đa dạng hơn VN100 á. Nhưng điểm quan trọng là mức thanh khoản của VN100 quá thấp, dẫn đến việc mua và bán sẽ khó khăn. Và chúng ta không muốn bị vô tình trạng đó.

Dù VN30 khá tập trung vào 2 ngành đó, nhưng thực tế là nó đang là danh mục đa dạng tốt nhất bạn có thể đầu tư ở VN rồi nên phải đánh đổi thôi.

Bạn cũng có thể tham khảo thêm các quỹ mở nếu cảm thấy không yên tâm với VN30. Nhiều quỹ mở cũng đang làm rất tốt. Thậm chí vài quỹ tốt hơn VN30 nữa.

Đáp án cho Đố Bạn: C - sunk cost giữ người ta ở lại vì đã bỏ tiền vào rồi, confirmation bias lọc ra thông tin trái chiều để bảo vệ quyết định cũ, social proof khiến người ta không muốn là người duy nhất "đi ngược." A nghe có lý và đúng một phần nhưng không phải điểm chung cốt lõi nhất

👇
Nếu thấy newsletter này hay,
hãy chia sẻ cho bạn bè nhé 🥰

​
Nếu bạn chưa đăng ký nhận RichLife Notes hằng tuần.
Hãy dùng link này nhé.